Czterolatek
·    doskonali się zdolność do rozróżniania i rozumienia ról społecznych
·    dziecko uczy się „bycia w grupie” poprzez zabawę, role przyjmowane w zabawie są zgodne z płcią
·    zabawy są także okazją do nawiązywania i rozwijania kontaktów społecznych
·    dominują zabawy samotne i równoległe
·    powszechnym zjawiskiem są tzw. „niewidzialni przyjaciele”
·    obserwuje się skłonność do „testowania granic i norm”

Pięciolatek
·    w kontaktach z innymi dziećmi dominuje ufność i otwartość, podobnie jest
w kontaktach z osobami dorosłymi
·    znaczącą rolę odgrywa zabawa w grupie – jest to okazja do nabywania wiedzy
o sobie, o innych i o rolach społecznych
·    wzrasta zdolność do podejmowania zabaw zespołowych – wspólny cel i plan działania
·    niekiedy w zabawach obserwuje się dążenie do uzyskania przewagi nad innymi dziećmi (ma to związek z nabywaniem przekonania o własnych możliwościach)
·    pojawiają się pierwsze przyjaźnie, często mają one charakter tymczasowy
·    konflikty rozwiązywane są poprzez wycofanie się z sytuacji konfliktowej albo przejście do innej aktywności

Sześciolatek
·    obserwuje się skłonność do popadania w skrajne emocje, co z kolei przekłada się na relacje z otoczeniem
·    w dalszym ciągu występuje potrzeba rywalizacji i odnoszenia zwycięstwa (dziecko chce być najlepsze, mieć wszystkiego jak najwięcej, jak najszybciej, jak najbardziej po jego myśli)
·    niekiedy pogarszają się kontakty z mamą (często to ona obarczana jest przez dziecko winą za wszelkie trudności i niepowodzenia)

Jak wspierać dziecko w rozwoju społecznym?
·    Warto dawać dziecku okazje do poznawania nowych osób (oczywiście pod własnym nadzorem) – może zapiszesz dziecko na zajęcia w pobliskim domu kultury, albo zachęcisz je do zabawy z nowopoznanymi dziećmi na placu zabaw?
·    Ważne jest wprowadzenie jasno określonego systemu zasad, które obowiązują dziecko w jego otoczeniu. Warto omówić z dzieckiem te zasady oraz konsekwencje, jakie mogą wynikać z ich nieprzestrzegania
·    Istotną rolę odgrywają tu rozmowy z dzieckiem (opisywanie otaczającej nas rzeczywistości i zdarzeń, w jakich uczestniczymy) oraz modelowanie właściwych zachowań w kontaktach z innymi ludźmi (np. kiedy chcemy nauczyć dziecko, że warto mówić prawdę, pokazujmy mu na swoim przykładzie, że tak jest – nie będziemy wiarygodni mówiąc „odbierz telefon i jeśli to babcia, to powiedz, że rodziców nie ma”)

Pamiętajmy, że relacje w jakich uczestniczy dziecko są rozległe – od rówieśników w przedszkolu, przez rodzeństwo, aż po dorosłych sąsiadów. Warto więc uczyć dziecko funkcjonowania w tych odmiennych kontekstach – podkreślając ich odmienność (głównie różnice w panujących zasadach), zwracając jednocześnie uwagę na rolę i znaczenie każdej z tych relacji dla rozwoju społecznego człowieka.

Anita Janeczek-Romanowska, psycholog