...diagnoza gotowości szkolnej

W rozporządzeniu Ministra Edukacji Narodowej, które reguluje tą kwestię, nie wskazano narzędzia, jakim należy się posługiwać (Rozporządzenie z dnia 23 grudnia 2008 r w sprawie podstawy programowej wychowania przedszkolnego oraz kształcenia ogólnego w poszczególnych typach szkół  (Dz.U.nr 4 poz.17/ 2009). Jest tam jednak mowa o tym, że zbieranie informacji powinno być systematyczne i długofalowe, prowadzone przez nauczycieli wychowania przedszkolnego. Jeżeli nauczyciel ma jakieś wątpliwości, może zasugerować konieczność przebadania dziecka w poradni psychologiczno-pedagogicznej ze względu na zaobserwowane specjalne potrzeby edukacyjne dziecka.

W praktyce jednak nauczyciele często sięgają po gotowe narzędzia diagnostyczne, które niestety są różnej jakości i testem dojrzałości, jest np. umiejętność zawiązania sznurówki na kokardkę. Jeżeli dziecko miało buty zawsze na rzepy czy sprzączki – taki test „obleje”, choć jego motoryka mała będzie wystarczająco rozwinięta.

Warto więc pamiętać, że owe opinie szkoły czy poradni nie są wiążące i rodzic może podjąć decyzję samodzielnie, ale też zdiagnozowanie jakiegoś braku traktować jako punkt wyjścia do pracy z dzieckiem w określonej sferze.

Wskaźniki dojrzałości szkolnej dziecka

Co powinno znać dziecko przed pójściem do szkoły?

-    swoje imię i nazwisko,
-    adres zamieszkania,
-    imiona rodziców i ich zawody,
-    nazwy kolorów, dni tygodnia i pór roku.

Co powinno umieć?

-    prawidłowo trzymać ołówek,
-    posługiwać się przyborami (nożyczkami, pędzlem, klejem),
-    kolorować obrazek utrzymując się w liniach,
-    narysować człowieka,
-    odwzorowywać kształty geometryczne,
-    samodzielnie się rozebrać i ubrać (zapiąć guziki i zawiązać sznurówki),
-    odróżniać stronę lewą i prawą u siebie oraz kogoś, kto stoi naprzeciwko,
-    znaleźć różnice na podobnych obrazkach,
-    grupować przedmioty według kształtu, koloru, wielkości,
-    sortować przedmioty według określonej zasady (warzywa, pojazdy, zwierzęta),
-    ułożyć kilkuelementowe puzzle,
-    dobierać przedmioty lub obrazki w pary (także z uwzględnieniem cechy wspólnej, np. stół-krzesło (drewno) lub  zależności, np. kura-jajko),
-    odróżniać dźwięki i odtworzyć rytm,
-    podzielić wyraz na sylaby (analiza) oraz złożyć w całość wyraz z usłyszanych sylab (synteza),
-    rozpoznać głoskę usłyszaną na początku i na końcu wyrazu,
-    liczyć do 10 – przeliczać elementy w zbiorze, dodawać i odejmować w zakresie 10,
-    opowiedzieć o tym, co jest na obrazku,
-    skupić się na słuchaniu bajki, muzyki,
-    budować poprawne zdania na określony temat,
-    lepić z plasteliny lub innej masy plastycznej,
-    wykonywać proste ćwiczenia gimnastyczne (skakanie na jednej nodze, do tyłu, rzucanie i łapanie piłki),
-    zgodnie bawić się z innymi – czekać na swoją kolej,
-    doprowadzić zaczętą pracę do końca,
-    posprzątać po zabawie,
-    podporządkowywać się poleceniom dorosłego i wykonywać 3-4 polecenia w określonej kolejności,
-    rozstawać się na dłuższy czas z rodzicami.

Jak wspierać i rozwijać dojrzałość szkolną

-    w nieprzezroczystym woreczku umieszczaj różnego rodzaju przedmioty, niech dziecko próbuje zgadnąć co to, wkładając ręce do woreczka i rozpoznając dotykiem,
-    do 10 baloników włóż fasolki, aby baloniki tworzyły pary: z 1 fasolką, 2, 3 itd. dziecko powinno dobrać baloniki w pary,
-    przygotuj kawałki (podobnej wielkości) różnych owoców (warzyw), dziecku zawiąż oczy i wkładaj kawałki do buzi – niech zgaduje, co to,
-    rozpoznawanie zapachów – dziecko z zawiązanymi oczami zgaduje, co wącha,
-    naśladowanie ruchów i głosów zwierząt z określonej strefy: dżungli, koła podbiegunowego, oceanu, lasu;
-    lepienie: ciastek, plasteliny, korali z modeliny, ciastoliny i każdej innej masy plastycznej,
-    słuchanie głośnego czytania, bajek muzycznych, audibooków.

Joanna Górnisiewicz

Na podstawie
 Frauke Meinders - Lucking, Susanne Loy  "Czy moje dziecko osiągnęło dojrzałość szkolną?"