Prawidłowa postawa dziecka

W okresie wczesnego dzieciństwa czyli (2 – 3 rok życia)  dla prawidłowej postawy charakterystyczny jest wypukły brzuch i słabo zaznaczone - choć już występujące - krzywizny kręgosłupa .W okresie przedszkolnym postawa dziecka wykazuje tendencję do zwiększenia przodopochylenia miednicy i pogłębienia przodowygięcia kręgosłupa , a co za tym idzie znacznie zmniejsza się uwypuklenie brzucha. Wadą jest więc, w tym wieku zaokrąglenie pleców , odstawanie łopatek , wysunięcie barków i głowy ku przodowi, wypukły brzuch, a także baczniej przyglądamy się nogą dziecka(szpotawość, koślawość) oraz stajemy się wyczuleni na wady stóp.

Teraz sama sprawdź czy twoje dziecko ma prawidłową sylwetkę. Rozbierz dziecko do majteczek i poproś by malec stanął prosto, ręce powinny być opuszczone wzdłuż ciała. Zaczynamy od pleców. Sprawdź czy barki są na tej samej wysokości, następnie przechodzimy do łopatek one też powinny być na tej samej wysokości.

Dalej oglądamy talie dziecka przy prawidłowej postawie wcięcia w tali powinny być symetryczne. Kolejno badamy biodra, one też powinny być położone symetrycznie.

Następnie poproś dziecko by zrobiło skłon, a ty palcem przeciągnij wzdłuż kręgów. Jeżeli poczujesz, że kręgi nie stanowią linii prostej to mamy do czynienia z wadą postawy w tym przypadku najlepiej odwiedź ortopedę, który prawidłowo określi rodzaj wady oraz zaleci odpowiednią terapię korygującą wadę.

Pora na nóżki  Kolana do 3 roku życia ustawione są szpotawo (nogi tworzą kształt litery ,,0”). Następnie ustawienie to zmienia się i w wieku 4-5 lat pojawia się koślawość kolan(nogi tworzą kształt litery ,,x”). Ta fizjologiczna koślawość może utrzymywać się do 8 nawet 10 roku życia. Nie powinna ona być jednak zbyt duża. Przy złączonych kolanach rozstęp między kostkami może wynosić do 5 cm, większy rozstęp uznawany jest za wadę i wymaga konsultacji ortopedy.

Na koniec sprawdzamy jeszcze stopy. Do 5 roku życia u dzieci utrzymuje się płaskostopie, po 5 roku sami możemy sprawdzić, czy ze stopkami wszystko jest w porządku. Najprościej  poprzez odbitkę stopy  np. w mokrym pisku. Odbitka dobrze zbudowanej stopy charakteryzuje się wgłębieniem po stronie przyśrodkowej. Jego zmniejszenie lub brak świadczą o płaskostopiu.

Wady postawy u przedszkolaków

Najczęściej występującymi wadami postawy są:

•     plecy okrągłe
•     plecy wklęsłe
•     plecy płaskie
•     boczne skrzywienia kręgosłupa
•     płaskostopie

Plecy okrągłe to wada lokalizująca się w odcinku piersiowym kręgosłupa. Występuje obniżenie mięśni grzbietu, wysunięcie do przodu głowy i barków, przykurcz mięśni klatki piersiowej. Upośledzona zostaje również funkcja oddechowa klatki piersiowej.

Główną przyczyną okrągłych pleców jest dystonia mięśniowa (zaburzenie równowagi napięć mięśniowych mięśni grzbietu) i zaniedbanie prawidłowej postawy.

Zatem powstawaniu wadzie sprzyja długie pozostawanie w pozycji siedzącej, kilkugodzinne oglądanie telewizji najczęściej w niewygodnej pozycji oraz częste przesiadywanie przy komputerze bez robienia przerw. Przy tego rodzaju wadzie nie wolno: stawać na rękach i głowie, jeździć na rowerze z niską kierownicą, siadać skrzyżnie z wyciągniętymi ramionami w przód.

Plecy wklęsłe są wada, w której kręgosłup w odcinku lędźwiowym jest nadmiernie wygięty do przodu. Wadzie tej towarzyszy nadmiernie wystający brzuch oraz odstające pośladki. Przyczyną może być, np. wada trzonu kręgosłupa, wada mięśni lub nieprawidłowe przewodzenie nerwów. Przeciwwskazaniem jest uprawianie gimnastyki artystycznej, akrobatyki jak również wykonywanie ćwiczeń typu ,,mostek” czy ,,kołyska”

Plecy płaskie wadę tę spotyka się najczęściej u dzieci astenicznych, wątłych, z ogólnym słabym umięśnieniem. Zmniejszenie krzywizn fizjologicznych obniża wytrzymałość kręgosłupa oraz stawowi predyspozycje do bocznych skrzywień kręgosłupa.. Najczęstszą przyczyną tej wady jest siedzący tryb życia oraz mała aktywność ruchowa. W wyniku tej wady •następuje upośledzenie pojemności i ruchomości klatki piersiowej.

Boczne skrzywienie kręgosłupa skolioza to najpoważniejsze i bardzo powszechne nie tylko u dzieci zniekształcenie kręgosłupa. Charakteryzuje ją skrzywienie przybierające kształt litery S lub C.

Skolioza jest schorzeniem, które w okresie dziecięcym nie boli.
Do najczęstszych oznak, po których możemy poznać, że dziecko cierpi na skoliozę należą:

• krzywo przebiegający kręgosłup,
• brak symetrii talii,
• nierówno ustawione barki,
• przechylenie dziecka na jedną stronę,
• odstająca łopatka,
• nierówno ustawione biodra,
• „garbienie się” dziecka.

Przy skoliozach nie wskazane jest dźwiganie, wykonywanie skłonów, uprawianie sportów wyczynowych, wykonywanie przewrotów oraz skoków, nie należy również pozwolić dziecku przesiadywać zbyt długo w jednej niezmiennej pozycji ciała.

Płaskostopie jest to obniżenie lub całkowity zanik podłużnego lub poprzecznego wysklepienia stopy. Występuje wiele stopni tej wady, od małego, ledwie widocznego spłaszczenia stopy, do daleko posuniętego zniekształcenia, które utrudnia lub wręcz uniemożliwia chodzenie i statykę ciała.

Prawie wszystkie małe dzieci mają płaskostopie. Do 4 roku życia płaskostopie uważa się za cechę fizjologiczną - coś z czego się z wiekiem wyrasta. W miarę upływu lat, jeśli dziecko nie jest otyłe, dużo się rusza i nosi właściwie dobrane obuwie, często biega na bosaka, sklepienie stopy wykształca się, a sama stopa staję się prawidłowa.

Jakie objawy w postawie dziecka w wieku przedszkolnym powinny zaniepokoić rodziców?

•     asymetria prawej i lewej strony ciała,
•     boczne odchylenie linii kręgosłupa,
•     wysunięcie głowy i barków do przodu,
•     znaczne uwypuklenie brzucha,
•     odstawienie łopatek,
•     koślawe ustawienie pięty,
•     szpotawość lub duża koślawość kolan

Do kogo zwrócić się o poradę w przypadku podejrzenia o wady postawy?

W razie wystąpienia wyżej wymienionych objawów najlepiej skontaktować się z ortopedą, który po zbadaniu dziecka określi z jaką wadą mamy do czynienie oraz zleci sposób terapii.
Pamiętajmy, że wady postawy same nie zanikają, nie leczone utrwalają się i pogłębiają doprowadzając do poważnych zaburzeń w sylwetce i zdrowiu dziecka.

Zapobieganie wadom postawy

Najważniejszą i priorytetową sprawą jest dostarczenie dzieciom ruchu, a więc długie spacery, bieganie, jazda rowerkiem, pływanie, wspólna gimnastyka najlepiej na świeżym powietrzu itd....

Od najmłodszych lat wyrabiajmy u dzieci nawyk utrzymania prawidłowej postawy ciała czyli głowa uniesiona, łopatki ściągnięte, wciągnięty brzuch, napięte pośladki.

Likwidujcie złe nawyki u dziecka: siedzenie z podwinięta nogą lub ,,kolano przy brodzie” popularna pozycja przy oglądaniu telewizji, rysowanie z jedną ręką opartą, a łokciem z drugiej strony wiszącym poza blatem itp.

Ograniczcie długie przesiadywanie dziecka przed telewizorem czy komputerem to najczęstsze przyczyny skrzywień kręgosłupa.

Obserwujcie sylwetkę dziecka, a gdy zauważycie nawet najdrobniejsze niepokojące Was wady postawy zwróćcie się do ortopedy.

Dostosujcie meble (krzesło, stolik, łóżko) do potrzeb i możliwości fizjologicznych kręgosłupa dziecka.

Zapewnijcie dziecku zdrowy sen.  Sen dzieci w wieku przedszkolnym powinien trwać minimum 10-11 godz. na dobę. Łóżko powinno być stabilne o dość twardym materacu. Poduszka pod głowę winna mieć grubość jedynie taką , by wypełniać przestrzeń zawartą pomiędzy barkiem a uchem w pozycji leżenia na boku.

Zwróćcie uwagę na dobór odzieży i obuwia. Ubranie nie powinno być zbyt ciasne by nie krępowało swobodnych ruchów dziecka. Buty powinny być dobrane wielkością do stopy. Ponadto podeszwa powinna być elastyczna, a cholewka usztywniona. Buty skoślawione lub po starszym bracie nawet gdy są mało zniszczone nie wchodzą w grę.

Starannie dobierajcie dietę bogatą w wapń i witaminy.

W przypadku wad postawy umożliwcie dziecku uczestnictwo w zajęciach gimnastyki korekcyjnej pod okiem specjalistów oraz wspólnie z dzieckiem ćwiczcie.

Pamiętajcie korekcja wad postawy to proces bardzo żmudny i przynoszący efekty tylko wtedy, gdy ćwiczenia wykonywane są poprawnie bez pośpiechu i systematycznie

Monika Bronicka

Polecana literatura:

Kasperczyk T.: Wady postawy ciała. Diagnostyka i leczenie. Kutzner-Kozińska M.: Gimnastyka korekcyjna dla dzieci 6-10 Kutzner-Kozińska M.: Korekcja wad postawy. Sławomir Owczarek Gimnastyka przedszkolaka